ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ο ΜΥΡΟΒΛΥΤΗΣ: Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ

ST.DIMITRIOS-1

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΛΟΥΡΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ»

Ο Άγιος Δημήτριος, ένας από τους Μεγαλομάρτυρες της Χριστιανοσύνης, γεννήθηκε περί το 280 μ.Χ. στη Θεσσαλονίκη και απεβίωσε μαρτυρικά το έτος 303 ή 305 μ.Χ. Ήταν γόνος αριστοκρατικής οικογένειας τής Θεσσαλονίκης. Ο πατέρας του ήταν Μακεδόνας στρατηγός στο ρωμαϊκό στρατό.  Ακολουθώντας τα χνάρια του πατέρα του, ο Δημήτριος έγινε και αυτός εξαίρετος στρατιωτικός τού ρωμαϊκού στρατού, ξεπερνώντας ακόμη και τη δόξα του πατέρα του. Συγκεκριμένα, ανελίχθηκε στις βαθμίδες του Ρωμαϊκού στρατού με αποτέλεσμα σε ηλικία 22 ετών να φέρει το βαθμό του χιλιάρχου. Η φήμη του έφθασε και μέχρι τον βασιλιά (τετράρχη) Μαξιμιανό Γαλέριο, ο οποίος, εκτιμώντας τις αρετές του, τον προσέλαβε αρχικά ως μέλος της συγκλήτου της πόλεως και στη συνέχεια τον τίμησε με το αξίωμα του Δούκα, διορίζοντάς τον στρατηγό όλης της Θεσσαλίας.

ST. DIMITRIOS-2Ο Δημήτριος ήταν προικισμένος με πλούσια σωματικά και πνευματικά χαρίσματα. Δεν ξεχώριζε μόνο για την ευγενική καταγωγή του, αλλά και για την αρετή του, την ευπρέπεια και την ευγένεια της ψυχής του, καθώς και για την ικανότητά του στη στρατιωτική τέχνη, η οποία εκείνη την εποχή αποτελούσε πεδίο διάκρισης για τους νέους και θεωρείτο ιδιαίτερα δημοφιλής. Καταγινόταν, κυρίως, στο να μαθαίνει το καλό και να γυμνάζεται  στην πολεμική τέχνη, καθότι αυτό συνδύαζε άριστα τη φρόνηση και την ανδρεία με τη στρατηγική πείρα. Με την πνευματική του υπεροχή, την ωραία εμφάνιση, την ευσέβεια και την ηθική του γενναιότητα ο Δημήτριος έγινε πολύ γρήγορα γνωστός σε ολόκληρη την πόλη τής Θεσσαλονίκης. Πέραν, λοιπόν, των αξιωμάτων, που του προσέφερε ο βασιλιάς (τετράρχης) Μαξιμιανός Γαλέριος, ο αυτοκράτορας Μαξιμιανός Ερκούλιος, ευρισκόμενος στη Θεσσαλονίκη, για να συγκεντρώσει στρατό εναντίον των Ισαύρων,  τον ανακήρυξε ανθύπατο και αυθέντη όλης της Ελλάδος, δίνοντάς του την ανάλογη στρατιωτική στολή, το δακτυλίδι και τον υπατικό ωρατίωνα, τα οποία έφερε σαν διακριτικά της στρατιωτικής εξουσίας του.

Πριν, όμως, συνεχίσουμε τα περί του βίου τού Αγίου Δημητρίου, θα αναφερθούμε επιγραμματικά στην ιστορική περίοδο, που έζησε, ώστε να σχηματίσουμε μία καλύτερη εικόνα των γεγονότων και να τα αξιολογήσουμε αναλόγως.

Τον τρίτο αιώνα μ.Χ. βασίλευαν στη  Ρωμαϊκή Αὐτοκρατορία ο Διοκλητιανός και ο Μαξιμιανός  Ερκούλιος (284-305 μ.Χ.). Είχαν ὁρίσει Καίσαρα, που εξουσίαζε τον ευρύτερο ελλαδικό χώρο (Αχαϊα και Μακεδονία) το Μαξιμιανό, τον επονομαζόμενο Γαλέριο. Αυτός είχε σύζυγό του τη θυγατέρα του Διοκλητιανου Βαλερία. Οι δύο συναυτοκράτορες, ήτοι ο Διοκλητιανός και ο Μαξιμιανός Ερκούλιος ήταν απηνείς διώκτες τών Χριστιανών. Το ίδιο ίσχυε και για τον Γαλέριο Μαξιμιανό. Ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Διοκλητιανός παρακινούμενος από τον Καίσαρα Γαλέριο, μέλος της «Τετραρχίας», εξαπέλυσε αληθινό πόλεμο εναντίον των χριστιανών. Έφθασε να εκδώσει και διάταγμα «περί αρνήσεως του χριστιανισμού».Ο χριστιανισμός που είχε εξαπλωθεί από την Παλαιστίνην έως τον Πόντο και από την Μικρά Ασία έως την κυρίως Ελλάδα και την Ιταλία, έχει να επιδείξει τη εποχή αυτή αναρίθμητες θυσίες και μαρτυρικούς θανάτους σε πόλεις όπως η Αλεξάνδρεια, η Σμύρνη, η Αντιόχεια, η Θεσσαλονίκη, αλλά και σε περιοχές όπως η Κρήτη και η Κύπρος, με αποτέλεσμα η εποχή αυτή να μείνει γνωστή στην ιστορία ως «εποχή μαρτύρων» του χριστιανισμού. Με τον ερχομό του 4ου αι. ο χριστιανισμός είχε ήδη εδραιωθεί στην πόλη της Θεσσαλονίκης με πολυάριθμους χριστιανούς και Εκκλησίες οργανωμένες κατά τα πρότυπα της διδασκαλίας των Αγίων Αποστόλων.

Μέσα σ’αυτήν την ιστορική περίοδο έζησε, έδρασε και απεβίωσε μαρτυρικά ο Άγιος Δημήτριος.

ο Δημήτριος ασπάστηκε νωρίς τη χριστιανική θρησκεία και μετεβλήθη σε κήρυκά της, τόσο στη Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή της, όσο και στην Αχαϊα και στην Αττική. Στάθηκε διδάσκαλος και απόστολός της.

Ο Μαξιμιανός, επιστρέφοντας νικητής και τροπαιούχος στη Θεσσαλονίκη από εκστρατεία, στην οποία υπέταξε τους Σκύθες και τους Σαυρομάτες, πληροφορήθηκε, ότι ο Δημήτριος είχε ασπαστεί και κήρυττε το Χριστιανισμό, φέρνοντας κοντά στον Χριστό πολλούς ειδωλολάτρες, κατά παράβαση τού διατάγματος τού Διοκλητιανού. Είχε, μάλιστα, ιδρύσει και κύκλο νέων προς μελέτη της Αγίας Γραφής. Ο Μαξιμιανός, λοιπόν, ο τότε τετράρχης και μετέπειτα αυτοκράτορας Γαλέριος Μαξιμιανός, διέταξε και συνέλαβαν τον Δημήτριο, τον οποίο και κρατούσαν σε δημόσιο λουτρό στο ιπποδρόμιο τής Θεσσαλονίκης.

Τον καιρό τής συλλήψεως του Δημητρίου, διεξάγοντας αγώνες στο ιπποδρόμιο τής Θεσσαλονίκης, για να εορταστεί η νίκη τής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας επί τών Σκυθών και τών Σαυροματών. Οι αγώνες αυτοί περιλάμβαναν το πένταθλο, καθώς και αιματηρές μονομαχίες. Στα πλαίσια αυτών τών αγώνων, οι νικητές τών αγώνων δέχονταν τιμές και πλούσια δώρα από τον Μαξιμιανό. Ένας από τους παλαιστές – μονομάχους ήταν άνθρωπος του Μαξιμιανού και ονομαζόταν Λυαίος. Καταγόταν από την πόλη Ουάνδηλα της Σκυθίας. Ήταν ψηλός και δυνατός και ο Μαξιμιανός τον χρησιμοποιούσε για να του προξενεί τιμή και έπαινο.

Ο Λυαίος, ειδωλολάτρης παλαιστής – μονομάχος, περηφανευόταν για το μέγεθος του σώματός του και για τη δύναμή του και προκαλούσε τους θεατές του σταδίου να παλαίψουν μαζί του. Κάποιος νεαρός στρατιώτης από τη Θεσσαλονίκη, ωραίος στην όψη, ο Νέστορας (Άγιος πλέον), ο οποίος ήταν κρυφός χριστιανός και μαθητής του Αγίου Δημητρίου, βλέποντας τον Λυαίο να προκαλεί και να φονεύει τους ανθρώπους, αλλά και τον Μαξιμιανό να χαίρεται για τις νίκες του, πήγε στο λουτρό, που ήταν φυλακισμένος ο Άγιος Δημήτριος και του ζήτησε την ευλογία του για να μονομαχήσει με τον Λυαίο. Ο Άγιος Δημήτριος τον σταύρωσε, δίνοντάς του, με αυτόν τον τρόπο, την ευλογία του («κατασφραγίσας το μέτωπο αυτού δια του σταυρού»), προκειμένου να νικήσει τον Λυαίο («μεγέθει σώματος και ρώμη τους κατ΄ αυτόν υπεβάλλων»).

Μέσα στο στάδιο ο Νέστορας είπε «Ὁ Θεὸς τοῦ Δημητρίου, βοήθει μοι» και μονομάχησε με τον Λυαίο. Αφού νίκησε ο μικροκαμωμένος Νέστορας τον γίγαντα Λυαίο και ο Γαλέριος Μαξιμιανός διαπίστωσε τί είχε συμβεί, διέταξε να εκτελεσθεί ο Άγιος Νέστορας με το ίδιο το ξίφος του έξω από τη Χρυσή Πύλη (ή Χρυσή Πόρτα) και να θανατωθεί με λόγχες ο φυλακισμένος στο δημόσιο λουτρό Άγιος Δημήτριος. Πράγματι, ο Άγιος Νέστορας αποκεφαλίσθηκε και ο Άγιος Δημήτριος θανατώθηκε με αλλεπάλληλους λογχισμούς. Γράφουν δε οι συναξαριστές, ότι ο Άγιος Δημήτριος, όπως είχε σηκώσει το δεξί χέρι του, δέχθηκε τον πρώτο λογχισμό στο δεξιό πλευρό του, όπως ο Εσταυρωμένος Χριστός («λόγχη τρωθείς την πλευράν»).

Στη συνέχεια οι παρευρισκόμενοι χριστιανοί παρέλαβαν κρυφά, υπό το φόβο αντιποίνων του Μαξιμιανού, το μαρτυρικό λείψανο τού Αγίου Δημητρίου και το ενταφίασαν. Στο σημείο ταφής του, το 412 μ.Χ., ο έπαρχος του Ιλλυρικού Λεόντιος «την τε δόξαν λαμπρός, την τε προς τον Χριστόν πίστιν μάλα θερμός», οικοδόμησε ναό «μέσον του σταδίου και του δημοσίου λουτρού κάλλιστα διηρημένου», ήτοι τον σωζόμενο μέχρι σήμερα βυζαντινό ιερό ναό τού Αγίου Δημητρίου Θεσσαλλονίκης.

Οι συγγραφείς εγκωμίων του Αγίου Δημητρίου, Ευστάθιος ΘεσσαλονίκηςΓρηγόριος ο Παλαμάς και Δημήτριος Χρυσολωράς, αναφέρουν ότι το σώμα του Αγίου τάφηκε στον τόπο του μαρτυρίου, ενώ ο τάφος μεταβλήθηκε σε βαθύ φρέαρ, από το οποίο ανέβλυζε μύρο, εξ ου και η προσωνυμία του Μυροβλήτου. Λέγεται, μάλιστα, ότι όσο περισσότεροι χριστιανοί έπαιρναν μύρο για ευλογία, τόσο αυτό αυξανόταν αντί να μειώνεται.

interview frame

Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης αναφέρει, ότι ο Λούπος, υπηρέτης και μαθητής του Αγίου Δημητρίου, ο οποίος βρισκόταν εκεί κατά την ώρα του μαρτυρίου, αφού έβγαλε το δαχτυλίδι του Αγίου από το δεξί του δάχτυλο και πήρε το μανδήλιο του και το επανωφόριο του από τους ώμους του, τα έβαψε στο αίμα του Μεγαλομάρτυρος και με αυτά ενεργούσε θαύματα πολλά (ιάτρευε αρρώστους και θεράπευε δαιμονισμένους). Ο Μαξιμιανός, μόλις τα έμαθε αυτά, έστειλε στρατιώτες και αποκεφάλισαν τον Λούπο σε κάποιο τόπο, ονομαζόμενο Τριβουάλιο.

Σ’ό,τι αφορά στον Γαλέριο Μαξιμιανό, αξίζει να αναφέρουμε τα ακόλουθα:  Αν και ήταν αντίπαλος της Χριστιανοσύνης, με το διάταγμα ανοχής που εξέδωσε το 311 μ.Χ., σταμάτησε την δίωξη των Χριστιανών. Το ίδιο έτος πέθανε από φρικτή ασθένεια, όπως περιγράφει ο Ευσέβιος ο Καισαρείας. Ο Γαλέριος όρισε τη Θεσσαλονίκη, ως διοικητική πρωτεύουσα του τμήματος της αυτοκρατορίας, που διοικούσε ο ίδιος. Έχτισε αυτοκρατορικό παλάτι, ιππόδρομο, αψίδα θριάμβου και μαυσωλείο.

Ως προς τα θαύματα, που σχετίζονται με τον Άγιο Δημήτριο, αναφέρουμε ενδεικτικά τα ακόλουθα:

Κάποιος ασκητής, που κατοικούσε σ’ ένα βουνό,  το  Χολομώντα, άκουσε, ότι ο Άγιος Δημήτριος αναβλύζει μύρο άφθονο από τον τάφο, και δεν το πίστευε. Συλλογιζόταν, ότι στο μέρος εκείνο, ενώ υπάρχουν και άλλοι Άγιοι, που υπέμειναν περισσότερα μαρτύρια για το όνομα του Χριστού, ωστόσο, δεν αναβλύζουν μύρο. Αναρωτιόταν, λοιπόν, για ποίο λόγο ο Άγιος Δημήτριος δοξάσθηκε τόσο από το Θεό. Με τη βοήθεια του θεού, είδε σε ενύπνιο, ότι βρισκόταν στη Θεσσαλονίκη, στο ναό του Αγίου Δημητρίου. Εκεί είδε μπροστά του έναν άνθρωπο, ο οποίος κρατούσε τα κλειδιά του τάφου του Αγίου και τον παρακάλεσε να τον ανοίξει για να προσκυνήσει. Ο φύλακας του άνοιξε και εκείνος μπήκε μέσα στο κουβούκλιο για να προσκυνήσει. Ενώ είχε προσκυνήσει, είδε, ότι όλος ο τάφος ήταν βρεγμένος από μύρο και ευωδίαζε. Τότε, παρακάλεσε τον φύλακα του τάφου να τον βοηθήσει να σκάψουν για να διαπιστώσουν από πού προερχόταν το μύρο. Κατά τη διάρκεια τών εργασιών του βρήκε ένα μεγάλο μάρμαρο, το οποίο, αφού ανασήκωσαν με πολύ κόπο, ανακάλυψαν το σώμα τού Αγίου Δημητρίου, από το οποίο ανάβλυζε άφθονο μύρο! Αυτό μάλιστα ανάβλυζε από τις πολλαπλές πληγές, που είχαν προκαλέσει στο σώμα τού Μεγαλομάρτυρος οι λόγχες τών ακοντίων. Τόσο πολύ μύρο ανέβλυζε, ώστε περιραντίσθηκε και ο φύλακας του τάφου. Ο δε ασκητής, φοβούμενος πιθανό πνιγμό τους, φώναξε μεγαλόφωνα «Άγιε Δημήτριε, βοήθει μοι». Μετά από αυτό ο ασκητής ξύπνησε και διαπίστωσε, ότι ήταν όλος βρεγμένος από το μύρο. Μετά από αυτό το θαύμα, ο ασκητής έφυγε από το όρος, που ασκήτευε και ήλθε στη Θεσσαλονίκη, διαδίδοντας το θαύμα τού Αγίου και δοξάζοντας το Θεο. Έμεινε στο ναό τού Αγίου Δημητρίου αρκετές ημέρες και στη συνέχεια επέστρεψε στο ασκητήριό του, αναφωνώντας , «Μεγάλος, αλήθεια, είναι ο Άγιος Δημήτριος».

Ένα από τα πολλά θαύματα του Αγίου είναι και το εξής: Το 1823 μ.Χ. οι Τούρκοι που ήταν αμπαρωμένοι στην Ακρόπολη της Αθήνας ετοίμαζαν τα πυρομαχικά τους για να χτυπήσουν με τα κανόνια τους τους Έλληνες που βρίσκονταν στο ναό του Αγίου Δημητρίου. Ο Άγιος Δημήτριος, όμως, έκανε το θαύμα του για να σωθούν οι Χριστιανοί και η πυρίτιδα έσκασε στα χέρια των Τούρκων, καταστρέφοντας και τμήμα του μνημείου του Παρθενώνα. Για να θυμούνται αυτό το θαύμα, ο ναός λέγεται από τότε Άγιος Δημήτριος Λουμπαρδιάρης, από την λουμπάρδα δηλαδή το κανόνι των Τούρκων που καταστράφηκε.

Στις βυζαντινές εικόνες αλλά και στη σύγχρονη αγιογραφία ο Άγιος Δημήτριος παρουσιάζεται αρκετές φορές, ως καβαλάρης με κόκκινο άλογο (σε αντιδιαστολή του λευκού αλόγου του Αγίου Γεωργίου), να πατά τον άπιστο Λυαίο.

Σήμερα ο Άγιος Δημήτριος τιμάται ως πολιούχος Άγιος της Θεσσαλονίκης, όπου ευρίσκεται ο ομώνυμος ναός πάνω από τον τάφο του. Εορτάζει στις 26 Οκτωβρίου. Στο Μηνιαίον της 26ης Οκτωβρίου αναγράφεται η μνήμη του μετά μικρής βιογραφίας και ιδίας ακολουθίας που περιέχει δύο κανόνες των οποίων ποιητές φέρονται ο Θεοφάνης ο Γραπτός και ο Πατριάρχης Φιλόθεος της Κωνσταντινούπολης.

Πέραν τής Θεσσαλονίκης, ο Άγιος Δημήτριος είναι πολιούχος και τών ακόλουθων πόλεων, κωμοπόλεων, κλπ: Ελασσόνας, Λαγκαδά, Ναυπάκτου, Σιάτιστας, Μικρού Βάλτου Κορίνθου, Αγίου Δημητρίου Αττικής, Αυλώνα Αττικής, Χρυσούπολης, Αλμυρού, Κολινδρού, Πετρουπόλεως, Κερατέας.

Ο ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ – ΙΣΤΟΡΙΚΟ

ST. DIMITRIOS-4

Ο Ι. Ναός του Αγίου Δημητρίου του Μυροβλύτου κτίσθηκε στα μέσα του 5ου αι. από τον έπαρχο του Ιλλυρικού Λεόντιο πάνω στον τάφου του Αγίου, ο οποίος μαρτύρησε ως χριστιανός με το στρατιωτικό αξίωμα του ανθυπάτου επί του αυτοκράτορος Μαξιμιανού (292-311), που διέταξε «λόγχαις ἀναιρεθῆναι τὸν μάρτυρα» μετά την ήττα του Δανδήλου παλαιστού Λυαίου από τον μαθητή του Δημητρίου Νέστορα στον χώρο του Σταδίου της πόλεως. Μεγάλη πυρκαγιά μεταξύ των ετών 629 και 639 κατέστρεψε μεγάλο μέρος αυτού του κτηρίου. Η ευσέβεια του λαού της Θεσσαλονίκης με επικεφαλής τον Επίσκοπο Ιωάννη τον ξανακτίζει διευρύνοντάς τον. Το 904 ο Ναός λεηλατήθηκε από τους Σαρακηνούς και αρπάχτηκε σε κομμάτια το ιερό «Κιβώριο». Άλλη διαρπαγή νέου «Κιβωρίου» σημειώνεται από τους Νορμανδούς 281 χρόνια αργότερα, όταν καταλήφθηκε η πόλη από αυτούς το 1181.

Το 1493 ο Ναός μετατρέπεται σε τζαμί από τους Τούρκους. Στο βορειοδυτικό μέρος του Ναού μεταφέρεται το κενοτάφιο του Αγίου και απομονώνεται από το Τζαμί. Με την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης το 1912 ο Ναός επαναλειτουργεί ως χώρος λατρείας – τιμής του Αγίου Δημητρίου. Η πυρκαγιά της 5ης και 6ης Αυγούστου του 1917 αποτεφρώνοντας τα δύο τρίτα της Θεσσαλονίκης μετέβαλε σε ερείπια και τον ιστορικό Ναό, ο οποίος επί χίλια πεντακόσια συνεχή έτη αποτελούσε το κόσμημα και το καύχημα της δεύτερης πρωτεύουσας του ελληνικού Γένους.Αναστηλωτικές εργασίες αποκατέστησαν την αρχική του μορφή. Για το ιστορικό του Ναού του Αγίου Δημητρίου και για την τιμή του Μυροβλήτου Μάρτυρος υπάρχουν πλούσιες πηγές, από τις οποίες μπορεί να σχηματιστεί όχι απλά μια ιστορική εικόνα, αλλά και να κατανοηθεί η ιδιαιτερότητα της ιστορίας της Θεσσαλονίκης, που έζησε παράλληλα και άρρηκτα συνδεδεμένη με την τιμή του Μυροβλήτη και προστάτης της Αγίου. Με το διάταγμα των Μεδιολάνων, που υπέγραψε ο Μ. Κωνσταντίνος το 313 μ.Χ., οι Θεσσαλονικείς Χριστιανοί ελεύθερα πλέον έσπευσαν αμέσως να τιμήσουν τον συμπολίτη τους μάρτυρα Δημήτριο, χτίζοντας έναν μικρό Ναό «οικίσκο» στο χώρο όπου είχε μαρτυρήσει και ταφεί, κοντά στο υπόγειο ερειπωμένου ρωμαϊκού λουτρού δίπλα στο Στάδιο της πόλεως: «…οἰκία φορητοῖς ἐπικεχωσμένη καὶ στενουμένη ὑπὸ τῶν περιβόλων τοῦ δημοσίου λουτροῦ και τοῦ σταδίου». Ο χώρος αυτός του Ναΐσκου του Αγίου Δημητρίου γρήγορα έγινε κέντρο της λατρείας – τιμής του. Απ’ όλα τα μέρη συνέρρεαν οι πιστοί, άλλοι για να προσευχηθούν στον τάφο του Μεγαλομάρτυρος και άλλοι για να θεραπευθούν από βαριές ασθένειες με το μύρο που ανέβλυζε από τον τάφο του Αγίου. Μεταξύ των προσκυνητών ήταν και ο έπαρχος του Ιλλυρικού Λεόντιος από το Σίρμιο, ο οποίος θεραπεύθηκε τελείως από ασθένεια που έπασχε. Ο Λεόντιος από ευγνωμοσύνη προς τον Άγιο Δημήτριο έκτισε στα 413 στην ίδια θέση του μικρού Ναού νέο επιβλητικό Ναό που με διάφορες προσθήκες, επισκευές και διαρρυθμίσεις σώθηκε μέχρι τη μεγάλη πυρκαγιά του 1917, οπότε και καταστράφηκε, για να αναστηλωθεί στη συνέχεια «ἐκ βάθρων».

ST. DIMITRIOS-3

Ο Ναός του Αγίου Δημητρίου ως μνημείο τέχνης αποτελεί ένα από τα πλέον υπέροχα χριστιανικά μνημεία της ελληνικής Ανατολής. Η αρχιτεκτονική του μας διέσωσε τον γνησιότερο τύπο της ελληνιστικής βασιλικής ή των δρομικών Ναών, με ξύλινη αμφικλινή στέγη. Φέρει εγκάρσιο κλίτος έμπροσθεν του Ιερού Βήματος και υπερώα επάνω από όλα τα κλίτη και τον νάρθηκα. Η σημερινή της μορφή είναι του 7ου αι. και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εκκλησίες – μαρτύρια. Χωροταξικά τοποθετείται στο κέντρο της παλαιάς πόλεως, βορειοανατολικά της αρχαίας αγοράς. Έχει διαστάσεις κάτοψης 43,58 μ. (μήκος) και 33 μ. (πλάτος). Με τέσσερεις κιονοστοιχίες η Βασιλική χωρίζεται σε πέντε κλίτη ή στοές. Το μεσαίο κλίτος είναι ευρύτερο από τα υπόλοιπα τέσσερα, χωρίζεται από αυτά με οκτώ πράσινους, δώδεκα λευκούς κίονες και τέσσερεις πεσσούς, που κοσμούνται με κιονόκρανα, τα οποία στέφονται με επιθέματα. Η επένδυση των τοίχων και των πεσσών με πολύχρωμες πλάκες συνιστούν την ορθομαρμάρωση του υπερυψωμένου κεντρικού κλίτους. Τα πλάγια κλίτη στεγάζονται με κλιμακωτές στέγες, ώστε να δημιουργούνται μονόλοβα, δίλοβα και τρίλοβα παράθυρα, δια των οποίων εισέρχεται άπλετο φως στον μεγαλόπρεπο εσωτερικό χώρο της Βασιλικής. Άνωθεν των πλαγίων κλιτών οικοδομήθηκαν ευρύχωροι Γυναικωνίτες. Οι δεκαπέντε περίπου παραλλαγές των κιονοκράνων, όπως οι διακοσμήσεις ακανθώδους σχήματος, οι κεφαλές κριών, λοιποί φυτικοί διάκοσμοι, αετοί με ανοικτές τις πτέρυγές του κ.ά, μας διασώζουν μια χριστιανική τέχνη απαράμιλλης ποιοτικής αξίας και αισθητικής. Ένα έκτο κλίτος διαμορφώνεται κάθετα στα προηγούμενα, φέρει τέσσερεις ερυθρούς και οκτώ λευκούς κίονες και τέσσερεις πεσσούς με κορινθιακά κιονόκρανα και επίκρανα και φιλοξενεί το Ιερό Βήμα του Ναού, μετά των πτερυγίων αυτού και της ημικυκλικής αψίδος. Ας σημειωθεί εδώ ότι το υλικό κατασκευής των κιόνων είναι αιγυπτιακός πορφυρίτης, προκονησιακό μάρμαρο και θεσσαλικός ή ατράκιος λίθος.

Η είσοδος στον Ναό παλαιά γινόταν από τη δυτική πλευρά, διά της μεγάλης ορθογωνίου αυλής, στην οποία ανηγέρθη κυκλικό περιστύλιο (αίθριο ή atrium) έχοντας εν τω μέσω τοποθετημένη την φιάλη αγιασμού, μαρμάρινη στεγασμένη λεκάνη, περιστοιχισμένη από οκτώ μαρμάρινους κίονες, στολισμένη εξωτερικά με ραβδώσεις. Σήμερα σώζεται μόνο η λεκάνη, ενώ το υπόλοιπο της φιάλης έχει καταστραφεί. Διά της εισόδου εισερχόμαστε στον μεγαλοπρεπή Νάρθηκα, ο οποίος φέροντας εν τῳ μέσῳ αυτού δύο πράσινους κίονες, σχηματίζει το Τρίβηλον του Ναού, που οδηγεί στον κυρίως Ναό. Με την ανέγερση της Βασιλικής από τον Λεόντιο αναπτύσσεται ιδιαίτερα η τιμή του Αγίου Δημητρίου διά της κατασκευής εξαγωνικού Κιβωρίου «πρὸς τοῖς λαοῖς πλευροῖς», κοντά στην αριστερή κιονοστοιχία του μεσαίου κλίτους, όπου κατόπιν οραμάτων και ενυπνίων δημιουργήθηκε η πίστις ότι «ὑπὸ γῆν κεῖται τὸ πανάγιον λείψανον». Γύρω στα 1481 στο εσωτερικό του Ναού, στην αριστερή κιονοστοιχία αμέσως μετά τον νάρθηκα, τοποθετήθηκε ο μαρμάρινος, αναγεννησιακού ρυθμού, τάφος του Λουκά Σπαντούνη, κάτωθεν του οποίου σώζεται μέχρι και σήμερα δεκατριάστιχη επιγραφή που συνιστά εγκώμιο στον Θεσσαλονικέα πρόκριτο. Από τότε που κυριεύτηκε η πόλη από τους Τούρκους πλήρωνε βαρύτατο φόρο στους κατακτητές, ώστε να παραμείνει ο Ναός στη διάθεση των ευσεβών Θεσσαλονικέων. Το 1490 ή 1491 ο Ναός επί σουλτάνου Βαγιαζίτ Β’ (1481-1512) μετατράπηκε σε τζαμί με το όνομα «Κασημιέ – Τζαμί», για να παραδοθεί και πάλι στη θεία λατρεία των ευσεβών ορθοδόξων χριστιανών το 1912, αμέσως μετά την απελευθέρωση της συμπρωτεύουσας.

ST.DIMITRIOS-7

Η μεγαλοπρέπεια του Ι. Ναού του Αγίου Δημητρίου δεν συνίσταται μόνο στη λαμπρή πραγματικά αρχιτεκτονική του. Η πολύχρωμη ορθομαρμάρωση και ο πλούσιος γλυπτικός διάκοσμος προσδίδουν στο έργο της ανέγερσης και εξωραϊσμού του Ναού μοναδική, διαχρονική, μνημειακή αξία.Η ορθομαρμάρωση και η επένδυση με ποικίλες μαρμάρινες πλάκες των κιονοστοιχιών, του μεσαίου κλίτους, του Νάρθηκα και άλλων ιερών, ως επίσης τα γείσα, οι πεσσοί, τα κιονόκρανα, τα θωράκια, τα επιστύλια και τα επιθήματα που συνιστούν την προσφορά υψηλής γλυπτικής τέχνης στον ευπρεπισμό του Ναού και προσθέτουν μεγαλύτερη λαμπρότητα στην Βασιλική του Αγίου Δημητρίου. Στην τουρκοκρατία τα γλυπτά χρησιμοποιήθηκαν γιά την επίστρωση του δαπέδου του Ναού (που είχε ήδη μετατραπεί σε τζαμί), απομακρύνθηκαν ή χρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικό υλικό για την ανέγερση του μιναρέ. Ό,τι υλικό βρέθηκε κατά τις εργασίες αναστήλωσης του Ι. Ναού μετεφέρθηκε στην Κρύπτη. Ο ζωγραφικός διάκοσμος της Βασιλικής, που συνίσταται από μωσαϊκά και τοιχογραφίες, καθιστά έτι επιβλητικότερο τον ναό, καθώς ο διάκοσμος αυτός αντιπροσωπεύεται από έργα διαφόρων περιόδων και φάσεων της βυζαντινής τέχνης. Τα μωσαϊκά του βορείου και νοτίου κλίτους, τα μωσαϊκά των κτητόρων, του Αγίου Σεργίου, της Θεοτόκου μετά του Αγίου Θεοδώρου του Στρατηλάτου, του Αγίου Δημητρίου, σε διάφορα σημεία και σε ποικιλία συνθέσεων καλύπτουν χρονική περίοδο από τον Στ’ μέχρι τον Θ’ αιώνα. Το πλήθος των τοιχογραφιών με την υψηλή τεχνική, την ευρύτατη θεματολογία και την άριστη προσαρμογή τους στις δεδομένες επιφάνειες, προσθέτουν έντονη διδακτική τους αξία γραφικότητα και χάρη υψηλής καλαισθησίας. Καταλήγοντας θα μπορούσαμε να πούμε πως η βασιλική του Αγίου Δημητρίου, στολισμένη με τα πολύχρωμα δάπεδα και τις ορθομαρμαρώσεις και ακόμη με τα ψηφιδωτά στους τοίχους, στα τόξα και στους θόλους, με ψιλοδουλεμένα κιονόκρανα και ανάγλυφα θωράκια και τέμπλα και με άλλα γλυπτά, καθώς και με φορητές εικόνες, από τις οποίες αρκετές έχουν σημειωθεί στα κείμενα εποχής, συνιστά ένα μνημειακό πραγματικά κτίσμα θαυμαστής μορφολογίας.

ST.DIMITRIOS-6

Αν και έχουν περάσει τόσοι αιώνες από τον καιρό της κατασκευής της και έχει ταλαιπωρηθεί από τον χρόνο, σεισμούς, πυρκαγιές και αναστηλώσεις, διατηρεί τη γνησιότητα και το πνεύμα της μεγαλοφροσύνης που ξεχωρίζει την αρχιτεκτονική της εποχής, καθώς και την έξοχη και διαχρονική καλλιτεχνική αξία και αισθητική, όπως μπορούμε να κρίνουμε από όσα μέρη διασώθηκαν. Κατανοούμε λοιπόν τους λόγους διά τους οποίους η Βασιλική του Αγίου Δημητρίου κυριαρχεί λειτουργικά και οπτικά επί σειρά αιώνων στη Θεσσαλονίκη, μια και υπήρξε όχι μόνο το κέντρο της τιμής του Αγίου Δημητρίου, πολιούχου και προστάτη της πόλεως, αλλά και ο κατεξοχήν λατρευτικός χώρος της πρωτεύουσας της μακεδονικής γης, όπου η χριστιανική πίστη συνδέθηκε άμεσα και άρρηκτα με τις παραδόσεις και την ιστορία του Ορθόδοξου Ελληνικού Έθνους.

ΥΜΝΟΛΟΓΙΑ – ΜΟΥΣΙΚΗ

Το 1962 ο συνθέτης Νίκος Αστρινίδης εναρμόνισε το απολυτίκιο του Αγίου Δημητρίου για το επώνυμό του ορατόριο (Νίκος Αστρινίδης, Ορατόριο Άγιος Δημήτριος -1962.

Ἀπολυτίκιον  (Κατέβασμα)
Ἦχος γ’.
Μέγαν εὕρατο ἐv τοῖς κιvδύvοις, σὲ ὑπέρμαχοv, ἡ οἰκουμένη, Ἀθλοφόρε τὰ ἔθνη τροπούμενον. Ὡς οὖν Λυαίου καθεῖλες τὴν ἔπαρσιν, ἐν τῷ σταδίῳ θαῤῥύvας τὸν Νέστορα, οὕτως Ἅγιε, Μεγαλομάρτυς Δημήτριε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.

Κοντάκιον
Ἦχος β’. Αὐτόμελον.
Τοῖς τῶv ἰαμάτωv σου ῥείθροις Δημήτριε, τὴv Ἐκκλησίαν Θεὸς ἐπορφύρωσεv, ὁ δούς σοι τὸ κράτος ἀήττητοv, καὶ περιέπωv τὴν πόλιv σου ἄτρωτοv· αὐτῆς γὰρ ὑπάρχεις τὸ στήριγμα.

Κάθισμα
Βασιλεῖ τῶν αἰώνων εὐαρεστῶν, βασιλέως ἀνόμου πᾶσαν βουλήν, ἐξέκλινας Ἔνδοξε, καὶ γλυπτοῖς οὐκ ἐπέθυσας· διὰ τοῦτο θῦμα, σαυτὸν προσενήνοχας, τῷ τυθέντι Λόγῳ ἀθλήσας στερρότατα· ὅθεν καὶ τῇ λόγχῃ, τὴν πλευρὰν ἐξωρύχθης, τὰ πάθη ἰώμενος, τῶν πιστῶς προσιόντων σοι, Ἀθλοφόρε Δημήτριε, πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, τῶν πταισμάτων ἄφεσιν δωρήσασθαι, τοῖς ἑορτάζουσι πόθῳ, τὴν ἁγίαν μνήμην σου.

Ἕτερον Κάθισμα
Ἦχος πλ. δ’. Τὴν Σοφίαν καὶ Λογον.
Εὐσεβείας τοῖς τρόποις καταπλουτῶν, ἀσεβείας τὴν πλάνην καταβαλών, Μάρτυς κατεπάτησας, τῶν τυράννων τὰ θράση, καὶ τῷ θείῳ πόθῳ, τὸν νοῦν πυρπολούμενος, τῶν εἰδώλων τὴν πλάνην, εἰς χάος ἐβύθισας· ὅθεν ἐπαξίως, ἀμοιβὴν τῶν ἀγώνων, ἐδέξω τὰ θαύματα, καὶ πηγάζεις ἰάματα, Ἀθλοφόρε Δημήτριε, πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, τῶν πταισμάτων ἄφεσιν δωρήσασθαι, τοῖς ἑορτάζουσι πόθῳ, τὴν ἁγίαν μνήμην σου.

Μεγαλυνάριον
Φύλαττε τοὺς δούλους σου ἀθλητά, μάρτυς μυροβλύτα τοὺς ὑμνοῦντάς σε εὐσεβῶς, καὶ ρῦσαι κινδύνων καὶ πάσης ἄλλης βλάβης, Δημήτριε τρισμάκαρ ταῖς ἱκεσίαις σου.

Ἕτερον Μεγαλυνάριον
Τὸν μέγαν ὁπλίτην καὶ ἀθλητήν, τὸν στεφανηφόρον, καὶ ἐν μάρτυσι θαυμαστόν, τὸν λόγχῃ τρωθέντα, πλευρὰν ὡς ὁ δεσπότης, Δημήτριον τὸν θεῖον ὕμνοις τιμήσωμεν.

Οπτικοακουστικό Υλικό

Αγιογραφίες / Φωτογραφίες

Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Μωσαϊκό μοναστηριού του Κιέβου, το οποίο βρίσκεται τώρα σε μουσείο της Μόσχας
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Μωσαϊκό μοναστηριού του Κιέβου, το οποίο βρίσκεται τώρα σε μουσείο της Μόσχας
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Οχρίδα 14ος αι. - Τέμπερα σε ξύλο
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Οχρίδα 14ος αι. – Τέμπερα σε ξύλο
Ο Άγιος Δημήτριος με παιδιά - Ψηφιδωτό από τον ομώνυμο ναό του στην Θεσσαλονίκη
Ο Άγιος Δημήτριος με παιδιά – Ψηφιδωτό από τον ομώνυμο ναό του στην Θεσσαλονίκη
Τοιχογραφία από τον Άγιο Δημήτριο Αετού Αιτωλοακαρνανίας
Τοιχογραφία από τον Άγιο Δημήτριο Αετού Αιτωλοακαρνανίας
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Φορητή εικόνα 14ος αι. - Μονή Βατοπαιδίου
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Φορητή εικόνα 14ος αι. – Μονή Βατοπαιδίου
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Κόσμημα του 12ου αι. μ.Χ. Μουσείο του Λούβρου, Παρίσι
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Κόσμημα του 12ου αι. μ.Χ. Μουσείο του Λούβρου, Παρίσι
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Μανουήλ Πανσέληνος, Πρωτάτο, περίπου 1290 μ.Χ.
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Μανουήλ Πανσέληνος, Πρωτάτο, περίπου 1290 μ.Χ.
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Φράγγος Κατελάνος, β’ μισό του 16ου αι. Βυζαντινό Μουσείο
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Φράγγος Κατελάνος, β’ μισό του 16ου αι. Βυζαντινό Μουσείο
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Θεοφάνης ο Κρης, Μονή Μεγίστης Λαύρας, 1535 - 1541 μ.Χ.
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Θεοφάνης ο Κρης, Μονή Μεγίστης Λαύρας, 1535 – 1541 μ.Χ.
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Μονή Κουτλουμουσίου, 1540 μ.Χ.
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Μονή Κουτλουμουσίου, 1540 μ.Χ.
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Μονή Σίμωνος Πέτρας. Επάργυρο εγκόλπιο - φυλακτό (7,1x7,1 εκ.), 19ος αι
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Μονή Σίμωνος Πέτρας. Επάργυρο εγκόλπιο – φυλακτό (7,1×7,1 εκ.), 19ος αι
Η Κοίμησις του Αγίου Δημητρίου. Πατριαρχείο του Πεκ, Κόσσοβο
Η Κοίμησις του Αγίου Δημητρίου. Πατριαρχείο του Πεκ, Κόσσοβο
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Ψηφιδωτή εικόνα, Μονή Ξενοφώντος, 12ος αι.
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Ψηφιδωτή εικόνα, Μονή Ξενοφώντος, 12ος αι.
Το 1890 μ.Χ. όταν ήρθαν οι Βούλγαροι (κομιτατζήδες) καίγανε ή έβγαζαν τα μάτια του Αγ. Δημητρίου. Για να μην γίνει αυτό οι μοναχοί της μονής του Αγ. Γεωργίου Τριμορφου επιζωγράφησαν την εικόνα του Αγ. Γεωργίου πάνω στην εικόνα του Αγ. Δημητρίου. Αυτό ανακαλύφθηκε το 2000 μ.Χ. και στείλανε την παραπάνω εικόνα στο Παν. Θεσσαλονίκης, όπου έγινε η αποκατάσταση με την διαφορά ότι αφήσανε το κεφαλάκι του Αγ. Γεωργίου για να θυμόμαστε το γεγονός.
Το 1890 μ.Χ. όταν ήρθαν οι Βούλγαροι (κομιτατζήδες) καίγανε ή έβγαζαν τα μάτια του Αγ. Δημητρίου. Για να μην γίνει αυτό οι μοναχοί της μονής του Αγ. Γεωργίου Τριμορφου επιζωγράφησαν την εικόνα του Αγ. Γεωργίου πάνω στην εικόνα του Αγ. Δημητρίου. Αυτό ανακαλύφθηκε το 2000 μ.Χ. και στείλανε την παραπάνω εικόνα στο Παν. Θεσσαλονίκης, όπου έγινε η αποκατάσταση με την διαφορά ότι αφήσανε το κεφαλάκι του Αγ. Γεωργίου για να θυμόμαστε το γεγονός.
Τα λείψανα του Αγίου Δημητρίου στη Θεσσαλονίκη.
Τα λείψανα του Αγίου Δημητρίου στη Θεσσαλονίκη.
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Μουσείο Αντιβουνιώτισσα, Κέρκυρα, 17ος αι.
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Μουσείο Αντιβουνιώτισσα, Κέρκυρα, 17ος αι.
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Μουσείο Σάρις, Σλοβακία
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Μουσείο Σάρις, Σλοβακία
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Μοναστήρι του Τιμίου Σταυρού 18 αι. Δυτ. Βιρτζίνια, Η.Π.Α.
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Μοναστήρι του Τιμίου Σταυρού 18 αι. Δυτ. Βιρτζίνια, Η.Π.Α.
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Εικόνα από το Aγιογραφείο της Μονής Βατοπαιδίου
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Εικόνα από το Aγιογραφείο της Μονής Βατοπαιδίου
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - 1884 μ.Χ. - Ι.Ν. Ζωοδόχου Πηγής, Λαρίσης (http://www.panagialarisis.gr)
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – 1884 μ.Χ. – Ι.Ν. Ζωοδόχου Πηγής, Λαρίσης (http://www.panagialarisis.gr)
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Καζακίδου Μαρία© (byzantineartkazakidou. blogspot.com)
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Καζακίδου Μαρία© (byzantineartkazakidou. blogspot.com)
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης - Χρήστος Στύλος©
Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης – Χρήστος Στύλος©
Το μαρτύριο του Αγίου Δημητρίου - άγνωστος ζωγράφος του Χάνδακα, δεύτερο μισό 15ου αιώνα μ.Χ.
Το μαρτύριο του Αγίου Δημητρίου – άγνωστος ζωγράφος του Χάνδακα, δεύτερο μισό 15ου αιώνα μ.Χ.
Η Κοίμηση του Αγίου Δημητρίου - άγνωστος ζωγράφος του Χάνδακα, δεύτερο μισό του 15ου αιώνα μ.Χ.
Η Κοίμηση του Αγίου Δημητρίου – άγνωστος ζωγράφος του Χάνδακα, δεύτερο μισό του 15ου αιώνα μ.Χ.
Ο Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης μαζί με τον Άγιο Νέστωρ
Ο Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης μαζί με τον Άγιο Νέστωρ
Ο Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης μαζί με τον Άγιο Νέστωρ
Ο Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης μαζί με τον Άγιο Νέστωρ
Ο Άγιος Γεώργιος μαζί με τον Άγιο Δημήτριο
Ο Άγιος Γεώργιος μαζί με τον Άγιο Δημήτριο
Ο Άγιος Γεώργιος μαζί με τον Άγιο Δημήτριο
Ο Άγιος Γεώργιος μαζί με τον Άγιο Δημήτριο
Ο Άγιος Γεώργιος μαζί με τον Άγιο Δημήτριο - Καζακίδου Μαρία© (byzantineartkazakidou. blogspot.com)
Ο Άγιος Γεώργιος μαζί με τον Άγιο Δημήτριο – Καζακίδου Μαρία© (byzantineartkazakidou. blogspot.com)

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Καλλιόπη Αλκ. Μπουρδάρα, «Ο βίος και τα θαύματα του Αγίου Δημητρίου ως πηγή νομικών πληροφοριών», Σύμμεικτα προς τιμήν Παναγιώτη Δ. Δημάκη, Αθήνα 2002, σελ. 133-145
  • Πέτρος Β. Δεβολής, Δημήτριος ο φιλόπολις Άγιος. Θεσσαλονίκη, Θέατρο–Στάδιο. Καταφυγή. Θρύλοι, παραδόσεις,ιστορία, υποθέσεις και αντικειμενικοί προσδιορισμοί της βυζαντινής τοπογραφίας, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2008
  • Άγιος Δημήτριος, Εγκωμιαστικοί λόγοι επιφανών λογίων, μτφρ.-επιμ. Πέτρος Βλαχάκος, εκδ. Ζήτρος, 2004
  • Αντωνίου Μ. Παπαδόπουλου, Ο Άγιος Δημήτριος εις την ελληνικήν και βουλγαρικήν παράδοσιν, εκδ. Π. Πουρναράς, Θεσσαλονίκη, 1971

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΛΟΥΡΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ»

ΠΗΓΕΣ:

1) http://www.saint.gr

2) http://www.matia.gr

3) http://www.inad.gr

4) http://www.inad.gr

5) http://el.wikipedia.org

6) http://el.wikipedia.org

7) http://www.stdemetrios-paralimni.com

8) ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ «ΠΑΠΥΡΟΣ ΛΑΡΟΥΣ ΜΠΡΙΤΑΝΙΚΑ» 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: