ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΚΡΙΤΑΜΟ Ή ΚΡΙΘΜΟΝ ΤΟ ΠΑΡΑΘΑΛΑΣΣΙΟ Ή ΑΡΜΥΡΑ (crithmum maritimum)

Μικρό πολυετές – ποώδες φυτό (παχύφυτο), ξυλώδες στη βάση του και χαμηλής ανάπτυξης, το οποίο καλύπτει σταδιακά το γύρω του έδαφος. Ανήκει στο γένος των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών, το οποίο ανήκει στην τάξη Κορκώδη και στην οικογένεια Σκιαδοφόρα – Σκιαδανθή (Umbelliferae). Περιλαμβάνει μόνο το είδος crithmum maritimum. Φύεται σε παραθαλάσσια μέρη, σε βραχώδεις ή αμμουδερές ακτές. Απαντάται στις χώρες της Μεσογείου, όπως η Ελλάδα, και στις δυτικές ακτές της Ευρώπης (π.χ. στις Κανάριες Νήσους), καθώς επίσης στις νότιες και δυτικές ακτές της Μεγάλης Βρετανίας και της Ιρλανδίας, στη Βόρειο Αφρική και στη Μαύρη Θάλασσα.

Τα φύλλα του έχουν κυανοπράσινο χρώμα, είναι λεία, επιμήκη και σαρκώδη. Είναι πολύ στιλπνά και υπόλευκα, όπως της γλιστρίδας (ή αντράκλας), αλλά πιο πλατιά, πιο επιμήκη και με αλμυρή γεύση. Ανθίζει το καλοκαίρι, σχηματίζοντας «σκιάδια» των 8-36 ακτίνων, επί των οποίων βγαίνουν τα άνθη. Τα άνθη του είναι κιτρινοπράσινα. Ο βλαστός και τα φύλλα του, όταν τριφτούν, αναδίδουν μία ευχάριστη  μυρωδιά. Οι σπόροι του φυτού έχουν μεγάλη ομοιότητα με το κριθάρι, εξού και οι αρχαίοι το ονόμαζαν «κρίθμον». Στις παραθαλάσσιες περιοχές είθισται να πωλείται με την κοινή ονομασία «αρμύρα» ή και «αλμυριά» , λόγω της αλατότητάς του.

Χαρακτηριστική είναι η περιγραφή, την οποία κάνει ο Διοσκουρίδης (2,129): «… Θαμνώδες βοτάνιον, που απλώνεται σε πλάτος και έχει ύψος ενός πήχυ. Φυτρώνει σε παραθαλάσσιους τόπους και έχει πολύ στιλπνά φύλλα και υπόλευκα, σαν της γλιστρίδας, πιο πλατιά και πιο επιμήκη με αλμυρή γεύση …».

Το κρίταμο ανήκει στα αλόφυτα, διότι ευδοκιμεί σε εδάφη με πολύ υψηλή αλατότητα. Έχει αναπτύξει συστήματα άμυνας και προσαρμογής, προκειμένου να επιβιώνει στα σκληρά οικοσυστήματα, στα οποία φύεται και αναπτύσσεται. Ανήκει, επίσης, στην κατηγορία των αρωματικών βοτάνων και των εδώδιμων φυτών.  Οι νεαροί βλαστοί και τα φύλλα του συλλέγονται από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο και διατηρούνται στην άλμη. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείτο από την αρχαιότητα, όπως αυτό προκύπτει και από το διασωθέν έργο του Διοσκουρίδη (1,129): «…. λαχανεύεται εφθόν τε και ωμόν εσθιόμενον, και ταριχεύεται εν άλμη«. 

Το κρίταμο χρησιμοποιείται στις σαλάτες ακόμη και ως κύριο ή αποκλειστικό συστατικό τους (σαλάτα κρίταμου). Γίνεται, επίσης, τουρσί μέσα σε ξύδι και άλμη, το οποίο χρησιμοποιείται, ως συνοδευτικό, σε θαλασσινούς μεζέδες. Τέλος, οι βλαστοί και τα άνθη του τηγανίζονται και γίνονται ομελέτες. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, το γεγονός, ότι μία μικρή βιομηχανία στην Ελλάδα καλλιεργεί αυτή τη στιγμή 20 στρέμματα κρίταμου για να παράξει σαλάτα κρίταμου, η οποία θα εξαχθεί στην Ευρώπη.

Το κρίταμο είναι γνωστό από την αρχαιότητα για τις θεραπευτικές ιδιότητές του. Χρησιμοποιείται ως διουρητικό από τα χρόνια τού Ιπποκράτη (4ος αιώνας π.Χ.), ο οποίος το συνιστούσε, ως εμμηναγωγό. Το ίδιο έπραξαν και άλλοι μεταγενέστεροι ιατροί. Ο Διοσκουρίδης και ο Πλίνιος το είχαν σε μεγάλη εκτίμηση. Θεωρείται αποτοξινωτικό βότανο. Το κρίταμο περιέχει αιθέρια έλαια, μεταλλικά άλατα, ιώδιο και βιταμίνες, δηλαδή συστατικά ορεκτικά και τονωτικά.  Στη δε φαρμακευτική χρησιμοποιείται, ως ορεκτικό, ως διουρητικό, ως αντιμικροβιακό, ως καθαριστικό του αίματος και ως ευεργετικό στο συκώτι. Το εκχύλισμα και το αιθέριο έλαιο τού κρίταμου χρησιμοποιούνται στην κοσμητολογία. Το κρίταμο διαθέτει ένα εύρος ιδιοτήτων και εφαρμογών σε καλλυντικά προϊόντα. Συντελεί στη διέγερση του μηχανισμού επούλωσης του δέρματος και βοηθά στη ρύθμιση της παραγωγής κερατίνης, προσφέροντας λάμψη στην επιδερμίδα και βελτιώνοντας τον τόνο. Επιπλέον έχει επίδραση στην αποχρωμάτωση των καφέ κηλίδων του δέρματος (πανάδες). Είναι πλούσιο σε αμινοξέα και φαινολικές ενώσεις, ενισχύει την αντιοξειδωτική προστασία και τονώνει αποτελεσματικά την ανανέωση του δέρματος, παρέχοντας άριστα αντιγηραντικά αποτελέσματα. Για όλους τους παραπάνω λόγους (αναπλαστικές ιδιότητες και αντιμικροβιακή – ανοσολογική δράση) το κρίταμο χρησιμοποιείται σε αντιηλιακά προσώπου, σε κρέμες, σαπούνια και σαμπουάν.

Πέραν των προαναφερθέντων ιδιοτήτων του, σύμφωνα με το βιβλίο τού Αντώνη Αλιμπέρτη, «Βότανα της Κρήτης – Ιδιότητες και Χρήσεις των Φυτών» (β΄έκδοση – εκδόσεις MYSTIS», το αιθέριο έλαιο του κρίταμου είναι πολύ καλό αφροδισιακό. Στο δε, επίσης εξαίρετο, βιβλίο τής Μαρίας και του Νίκου Ψιλάκη, «Τα βότανα στην κουζίνα – Μαγειρική με επιλογές από το φαρμακείο της φύσης» (εκδόσεις ΚΑΡΜΑΝΩΡ), παρατίθεται η ακόλουθη ενδιαφέρουσα συνταγή:

Σαλάτα με κρίταμα και κάπαρη

υλικά και δοσολογία

2 κούπες κρίταμα

2 κουταλιές φρέσκια κάπαρη ή 1 κούπα φύλλα, βλασταράκια και καρπούς

4 κουταλιές ελαιόλαδο

1 κουταλιά ξύδι

1/2 κούπα ελιές

διαδικασία

Βράζουμε τα κρίταμα με την κάπαρη και τα στραγγίζουμε. Τα τοποθετούμε σε σαλατιέρα και τα αλατίζουμε ελαφρά. Στη συνέχεια, τα περιχύνουμε με το λαδόξυδο και τα γαρνίρουμε με τις ελιές.

Το κρίταμο είναι διάσπαρτο στην παραλιακή ζώνη του Δήμου Σαρωνικού, αλλά και στους όμορους δήμους. Αξίζει, λοιπόν, να χρησιμοποιούμε αυτό το ωφέλιμο φυτό – βότανο για μαγειρικούς και θεραπευτικούς σκοπούς. Αξίζει, επίσης, ως αναπτυξιακή διέξοδος για την περιοχή μας, να αναπτυχθεί η καλλιέργειά του, τόσο για την κάλυψη της εγχώριας ζήτησης, όσο και για την εξαγωγή του. Σε κάθε περίπτωση, αποτελεί μεγίστη αναγκαιότητα η προστασία του παράκτιου μετώπου, στο οποίο φύεται και ευδοκιμεί το κρίταμο, αυτός ο φυσικός θησαυρός (διατροφικός και φαρμακευτικός). Ως εκ τούτου, η προστασία αυτού του φυσικού θησαυρού της περιοχής μας και της χώρας μας, αποτελεί ένα ακόμη πρόσθετο επιχείρημα για την αποτροπή της καταπατήσεως και της τσιμεντοποιήσεως των παραλιών μας.

Συνταγές: 1) Κρίταμο τουρσί (α), 2) Κρίταμο τουρσί (β), 3) Κρίταμο τουρσί (γ), 4) Διάφορες συνταγές με Κρίταμο

 Πηγές – βιβλιογραφία

1. Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα

2. Τα βότανα στην κουζίνα – Μαγειρική με επιλογές από το φαρμακείο της φύσης (Μαρία Ψιλάκη και Νίκος Ψιλάκης)

3. Βότανα της Κρήτης – Ιδιότητες και Χρήσεις των Φυτών (Αντώνης Αλιμπέρτης)

4. Διάφοροι διαδικτυακοί τόποι

Φωτογραφίες και Επιμέλεια κειμένου : Δημήτριος Κλούρας για την «ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ»

ΔΕΙΤΕ ΣΧΕΤΙΚΑ ΚΑΙ: ΑΛΟΦΥΤΑ

Advertisements

3 Trackbacks / Pingbacks

  1. ΑΛΟΦΥΤΑ | ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ
  2. ΔΥΟ ΑΞΙΟΛΟΓΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΛΥΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΣ ΤΗΣ “ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ” ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΛΥΚΕΣ ΑΝΑΒΥΣΣΟΥ | ΕΝ
  3. ΔΥΟ ΑΞΙΟΛΟΓΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΛΥΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΣ ΤΗΣ “ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ” ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΛΥΚΕΣ ΑΝΑΒΥΣΣΟΥ | ΕΝ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: